Medeni Usul Hukuku
Usul Hukuku
4 karar
Mahkeme Uyma Kararından Dönebilir mi?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu · 2024/748 E. · 2025/683 K. · · 05.11.2025
Bu olayda, bir sözleşmenin feshi ve teminat mektuplarının iadesiyle ilgili bir dava görülmektedir. Yerel mahkeme bir karar vermiş, ancak Yargıtay bu kararı eksik inceleme yapıldığı gerekçesiyle bozmuştur. Dosya tekrar yerel mahkemeye geldiğinde, mahkeme ilk duruşmada Yargıtay'ın bozma kararına 'uyma' (kabul etme) kararı almıştır. Ancak daha sonraki bir duruşmada, her iki tarafın da eski kararda direnilmesini talep etmesi üzerine mahkeme fikrini değiştirmiş ve Yargıtay'a karşı 'direnme' kararı vermiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu durumu incelemiş ve usul hukukunun çok önemli bir kuralını hatırlatmıştır: Bir mahkeme, Yargıtay'ın bozma kararına uyduğunu bir kez açıkladıktan sonra bundan geri dönemez. Buna hukukta 'usuli kazanılmış hak' denir. Mahkemenin uyma kararı vermesiyle, lehine bozma yapılan taraf için bir hak doğar ve mahkeme o bozma kararının gereğini yapmak zorundadır. Tarafların sonradan direnme istemesi bu kuralı değiştirmez. Bu nedenle Yargıtay, yerel mahkemenin sonradan verdiği direnme kararını usul yönünden hatalı bularak bozmuştur.
Yeni Delil Toplayan Mahkeme Direnme Kararı Verebilir Mi?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu · 2024/526 E. · 2025/709 K. · · 12.11.2025
Bu karar, bir idarenin vatandaşın arazisine kamulaştırma yapmadan el atması nedeniyle açılan tazminat davasıyla ilgilidir. Yerel mahkeme vatandaşa tazminat ödenmesine karar vermiş, ancak Yargıtay 5. Hukuk Dairesi eksik inceleme yapıldığı gerekçesiyle kararı bozmuştur. Yargıtay, arazinin geçmiş tapu kayıtlarının, imar durumunun ve daha önce bir kamulaştırma yapılıp yapılmadığının araştırılmasını istemiştir. Yerel mahkeme, Yargıtay'ın bu bozma kararına karşı 'direnme' kararı verdiğini belirtmiş, ancak bunu yaparken Yargıtay'ın eksik bulduğu belgeleri (tapu ve belediye yazışmalarını) dosyaya eklemiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu dosyayı incelediğinde, bir mahkemenin 'direnme' kararı verebilmesi için eski delillerle ve eski gerekçesiyle kararında ısrar etmesi gerektiğini vurgulamıştır. Eğer mahkeme, Yargıtay'ın işaret ettiği yeni delilleri toplar ve dosyaya yeni belgeler eklerse, bu artık bir 'direnme' kararı değil, 'yeni bir hüküm' (yeni karar) sayılır. Bu nedenle Hukuk Genel Kurulu, ortada gerçek bir direnme kararı olmadığı için dosyayı incelememiş ve yeni kararın incelenmesi için dosyayı tekrar Yargıtay 5. Hukuk Dairesine göndermiştir.
Mahkeme Sadece Direniyorum Diyerek Karar Verebilir mi?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu · 2025/742 E. · 2025/814 K. · · 10.12.2025
Bu karar, mahkemelerin verdikleri kararların nasıl yazılması gerektiğiyle ilgili çok temel bir usul kuralını ele almaktadır. Olayda, bir aile mahkemesinde 'yargılamanın iadesi' (bitmiş bir davanın yeniden görülmesi) talebiyle bir dava açılmış ve mahkeme bu talebi reddetmiştir. Karar Yargıtay tarafından bozulduktan sonra, yerel mahkeme ilk kararında direnmek istemiştir. Ancak mahkeme, direnme kararını yazarken sadece 'Yargıtay'ın bozma kararına direnilmesine' şeklinde kısa bir ifade kullanmış; tarafların haklarını, borçlarını ve davanın sonucunu açıkça, madde madde yazmamıştır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu durumu incelemiş ve mahkemelerin kararlarının şüpheye yer bırakmayacak kadar net olması gerektiğini vurgulamıştır. Yargıtay'a göre, bir karar bozulduğunda eski karar ortadan kalkar. Bu nedenle mahkeme direnmek istese bile, sanki ilk defa karar veriyormuş gibi hüküm sonucunu detaylıca ve yeniden yazmalıdır. Sadece 'direniyorum' veya 'eski kararım geçerlidir' demek hukuken geçerli bir karar sayılmaz. Sonuç olarak Yargıtay, yerel mahkemenin kararını sırf bu yazım ve usul hatası nedeniyle bozmuş ve davanın esasına şimdilik girmemiştir.
Yeni Delil Sunulursa Direnme Kararı Geçerli Olur Mu?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu · 2024/544 E. · 2025/770 K. · · 03.12.2025
Bu karar, bir işçinin sigortasız çalıştığı sürelerin tespit edilmesi amacıyla açtığı 'hizmet tespiti' davasındaki usul süreciyle ilgilidir. İşçi, belli bir dönemde davalı işyerinde çalıştığını iddia etmiş, ancak mahkeme kesintisiz çalışma olmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Yargıtay ilgili dairesi, işçinin o dönemde başka işyerlerinden de sigorta girişleri olduğunu fark etmiş ve mahkemeye 'İşçiye sor, bu diğer işyerlerindeki çalışmaları gerçek mi?' diyerek kararı bozulmuştur. Bunun üzerine işçi, diğer işyerlerindeki çalışmalarının gerçek olduğunu belirten yeni bir dilekçe sunmuştur. Yerel mahkeme ise eski kararında 'direnme' kararı vermiştir. Dosya Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna geldiğinde Kurul, mahkemenin bozma kararından sonra işçinin sunduğu yeni bir beyanı dosyaya dâhil ettiğini tespit etmiştir. Yargıtay'a göre, yeni bir delil veya beyan değerlendirildiğinde verilen karar artık bir 'direnme kararı' değil, 'yeni bir hüküm' sayılır. Bu nedenle dosyanın Hukuk Genel Kurulu tarafından değil, ilgili Yargıtay dairesi tarafından incelenmesi gerektiğine karar verilerek dosya geri gönderilmiştir.